Ekvator kuÅŸağı ile Kuzey Kutbu arasında, düzenli aralarla dünyayı çevreleyen yatay durumda seksen sekiz kuÅŸak düşünün. Daire biçimindeki bu kuÅŸaklar Kuzey Kutbu’na yaklaÅŸtıkça daha küçülecektir. Aynı durum Ekvator’la Güney Kutbu arasında da söz konusudur. Bu kuÅŸaklar “paralel” ya da ” enlem” diye tanımlanır.

Her enlem çizgisi, Ekvator hattı “O-sıfır” kabul edilerek numaralandırılmıştır. Ekvator kuÅŸağının 10 derece kuzeyindeki enlem, “10° kuzey enlem” olarak belirlenir. (NOT : Bir derece, bir dairenin 360 da biridir.) Kuzey Kutbu, 90°kuzey enlem üzerindedir. Buna karşılık, Güney Kutbu ” 90° güney enlem” üzerinde bulunur.

Åžimdi de Kuzey Kutbu ile Güney Kutbu doÄŸrultusunda, Ekvator kuÅŸağını düzenli açılarla kesen hayali çizgi-kuÅŸaklar düşünün. Bunlar, gene hayalf olarak Ekvator kuÅŸağını 360 kısım, ya da dereceye bölerler. BaÅŸka türlü söylemek gerekirse, bu çizgi kuÅŸakların Ekvator hattını 360 dereceyle böldüğü varsayılır (farz edilir). Bu çizgi kuÅŸaklar da “meridyen” veya “boylam” diye tanımlanırlar.

Yeryüzündeki her ülke, Ä°ngiltere’de Greenwich’den geçen çizgi-kuÅŸağın “O-sıfır” kabul edilmesinde fikir birliÄŸine varmıştır. Bunun 10 derece doÄŸusunda kalan boylam, “10 doÄŸu boylam” diye tanımlanır. Sözkonusu boylam üzerindeki yerler de, “10° doÄŸu boylamda” olarak belirtilir. Yerküresinde Greenwich’in doÄŸu ve batısında kalan yarım küreler, 180 dereceyle numaralandırılmış boylamlara bölünmüştür.

Enlem ve boylamların en büyük yararı, yerküresi üzerindeki herhangi bir yerin pozisyonunun kolaylıkla belirtilebilmesidir. Açık denizlerdeki gemiler de, mevkilerini bu sistemle bildirirler. Böylece, gerekli durumlarda bir geminin yeri kolaylıkla bulunabilecektir.

Sistemi daha ayrıntılı bir düzende kullanabilmek için her enlem ve boylam da “dakika” diye tanımlanan 60 eÅŸit kısma bölünmüştür. Dakikaların 60 eÅŸit kısma bölünen her parçası “saniye” olarak tanımlanır.

Enlem ve boylam daireleri, coğrafya, gemicilik, havacılık, meteoroloji ve daha bir çok konularda büyük yararlar sağlamaktadır.